Przejdź do treści strony

Olbrachcice Wielkie

obraz

Olbersdorf - nazwa taka pojawia się w dokumentach już w XV w. Jest to zniemczenie wcześniejszej nazwy villa Alberti (wieś Alberta), która po raz pierwszy pojawia się w dokumencie z 1292 r. i wówczas wieś musiała być powtórnie lokowana na prawie niemieckim.

Do połowy XVIII w. znajdowała się w Księstwie Ziębickim, od 1816 r. w powiecie ząbkowickim. Od XIII w. do 1810 r. we wsi był folwark należący do cysterek trzebnickich. Folwark i wolne sołectwo znajdowało się obok dzisiejszego kościoła, a należał do niego również jeden z trzech młynów. Od 1322 r. wieś pod względem prawnym była fragmentem Ząbkowic.

Oznaczało to, że każdy mieszkaniec Olbrachcic posiadający przynajmniej dwa łany gruntu miał prawa ale także obowiązki podatkowe obywatela Ząbkowic. Miasto natomiast musiało przekazać 20 marek w naturze i 5 marek w pieniądzu jako odszkodowanie za utracone podatki dla właściciela wolnego sołectwa, którym był klasztor  trzebnicki. Przez cały okres istnienia wsi mieszkali tutaj w przewadze katolicy. Parafia w Olbrachcicach powstała dopiero w 1901 r., wcześniej kościół podlegał parafii w Zwróconej.

 

Trudno uwierzyć, że Olbrachcice Wlk. były niegdyś miejscowością uzdrowiskową, w której istniało źródło wody uważanej za leczniczą. Źródło zostało ponoć odkryte w 1681 r. i tryskało w korycie Węży w dolnej części wsi. Źródło zanikło na przełomie lat 60. i 70. XIX w. Już w 1688 r. istnieje opis źródła, autorstwa Lucae, który pisze o „słynnym zdroju z siarką i ałunem (…) i stąd przybywało do niego wielu ludzi”. Można przypuszczać, że głównym składnikiem wody był sierczan żelaza. Źródło zostało zagospodarowane przez magistrat Ząbkowic. Wkrótce zbudowano dom zdrojowy, który w 1752 r. określono mianem podupadłego. Nowy dom zdrojowy, istniejący do dziś, wybudowano około 1815 r., a obok niego urządzono park. 

J.E. Knie tak opisuje w  swojej pracy z 1845 r. to miejsce: „We  wsi zakład kąpielowy , źródło siarkowe, znane i słynne już od XVI wieku, jako pomocne przy artretyzmie, osłabieniu, wyczerpaniu i skurczach oraz innych chronicznych chorobach. Obecny, wygodny dom kąpielowy  istnieje od 25 lat, obok znajduje się piękny park, a miejscowość jest ulubionym miejscem wypoczynku ząbkowiczan . Do picia wytryska źródło czystej , krystalicznej wody, z niewielką zawartością żelaza” . Kronika Olbrachcic  z 1852 r. mówi również na ten temat, co następuje: „Miejscowość Olbersdorf  w powiecie ząbkowickim  leżąca nad Jadkową , należy do miasta Ząbkowice i zarządzana jest samodzielnie przez magistrat . W 1681 roku w dolnej części wsi przy dzisiejszym Domu Kąpielowym , odkryto źródło wód  siarkowych , gdzie magistrat ząbkowicki nakazał założenie zakładu kąpielowego z wannami i prawem wyszynku” . Tak było do lat 60. XIX w., kiedy to, prawdopodobnie na skutek zaniku źródła, zakład kąpielowy został sprzedany w ręce prywatne, ale funkcjonował nadal jako restauracja i kawiarnia „Badehaus”, aż do ostatniej wojny. Warto w tym miejscu powiedzieć, że na granicy Olbrachcic i Stoszowic, nad potokiem Jadkowa, za dzisiejszym zakładem wodociągowym po drugiej stronie potoku, znajdowała się w I. poł. XIX w. kolonia Weinakerei ( winnica, dzisiaj jest tam samotne gospodarstwo), składające się z czterech posesji z gospodą. Kolonia ta graniczyła z łagodnym wzgórzem, nachylonym w kierunku południowym, gdzie do poł. XIX w. uprawiano winną latorośl – stąd nazwa osady. Miejsce to znane było też z dwóch źródeł wody mineralnej, zawierających kwaśny siarczan żelaza, z których jedno służyło do kuracji pitnych, drugie do kąpieli. Był tutaj dom zdrojowy , który po rozbudowie w latach 20. XIX w. miał 30 pokoi, pijalnie wód mineralnych ,łazienki i piękny park. Przyjeżdżali tu kuracjusze z różnych części Śląska . W 1829 r. wydano tu 3000 kąpieli  w wannach i 400 kąpieli prysznicowych. Obok obiektów zdrojowych znajdował się zajazd , przy którym był mały ogród zoologiczny, z okazami zwierząt i ptaków przywiezionych z Austrii przez jego właściciela - Hoffmana. Uzdrowisko zakończyło działalność w połowie XIX w. ze względu na konkurencję większych i sławniejszych uzdrowisk Ziemi Kłodzkiej .

 

Wybitne postacie

Na początku naszego wieku mieszkał w Olbrachcicach Alfred Sabisch, późniejszy ksiądz i historyk kościoła na Śląsku . Urodził się 24 VII 1906 r. w Berlinie , a po pewnym czasie jego rodzice przenieśli się do Olbrachcie, skąd pochodzili . Alfred ukończył w 1926r. gimnazjum w Ząbkowicach a następnie studiował teologię i historie na Uniwersytecie Wrocławskim.

W 1931r. przyjął święcenia kapłańskie, a w1936 r. obronił pracę doktorską o biskupie Baltazarze von Promnitz. Prócz prac naukowych pisywał także artykuły krajoznawcze w pismach regionalnych . Podczas II wojny światowej był prefektem arcybiskupiego konwiktu dla chłopców w Gliwicach i wówczas nauczył się języka polskiego.

W 1948 r. przybył do Wrocławia, gdzie powierzono mu opiekę duszpasterstwa nad pozostałą ludnością niemiecką oraz obowiązki pracownika Archiwum Archidiecezjalnego. Przygotował z J .Sawickim wydanie aktu synodów diecezji wrocławskiej. 23VIII 1960 r. wyjechał do Niemiec . Zmarł 3 III 1977r. w Bochum.

 

Kalendarz wydarzeń

maj 2017
ponwtośroczwpiąsobnie
1
2
3
4567
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
222324
25
26
27
28
29
30
31
    
  • kalendarz wydarzeń
  • kalendarz rady miejskiej

Jednostki organizacyjne